GZB Gameren

Looptijd: 2021 - 2022


Het project

Voor een deel van de dijk langs de Waal, bij het dorp Gameren, nam water dat onder de doorlopende kleilaag onder de dijk door sijpelde soms zand mee, vooral bij hoge waterstanden in de rivier. Hierdoor ontstond 'piping', wat de dijk verzwakte.

Waterschap Rivierenland liet versterkingsmaatregelen uitvoeren door drie partijen, waaronder Wetering (in samenwerking met FPH Ploegmakers en Vissers Ploegmakers), met behulp van een nieuwe techniek genaamd de grofzandbarrière. Deze techniek hield in dat een sleuf van grof zand onder aan de teen van de dijk werd ingebracht, om te voorkomen dat het fijnzand door piping uitspoelde. Het was voor het eerst dat deze techniek werd toegepast in een dijkversterkingsproject.

Piping
Veel dijken in ons land kunnen verzwakken door piping. Bij piping stroomt er, bij een groot verschil in waterstand tussen rivier en achterland, water onder de doorlopende kleilaag en dijk door. Dat water kan zand meevoeren. Hierdoor ontstaat na verloop van tijd een holle ruimte (pipe) onder de dijk en een zandmeevoerende wel er achter. Gevolg: de dijk verzwakt, wordt instabiel en kan bezwijken.

Hoogwaterbeschermingsprogramma
Dijkversterking Gameren is onderdeel van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). In dit programma werken de waterschappen en Rijkswaterstaat samen aan de grootste dijkversterkingsoperatie ooit sinds de Deltawerken. Het HWBP loopt tot 2050 en binnen het programma worden 1.300 kilometer dijken versterkt.


Waar we aan werkten

Maakbaarheidsproef
Kennisinstituut Deltares heeft de grofzandbarrière uitgebreid getest op laboratoriumschaal. Vervolgens is de maakbaarheidsproef op de locatie uitgevoerd. Het ging om het aanbrengen van een grofzandbarrière en daarna de opgraving om te kijken of de juiste kwaliteit is behaald. Ook werd gekeken naar de ligging, dichtheid en aansluiting op de bodemopbouw.

In de maakbaarheidsproef is bewezen dat de grofzandbarrière ook in de praktijk goed werkt. Daarmee werd de grofzandbarrière een maatregel die breed kan worden ingezet om piping tegen te gaan.

Dijkversterking Gameren
Nu de maakbaarheidsproeven succesvol waren, kon de grofzandbarrière daadwerkelijk worden ingezet op een dijkversterkingsproject. Gameren had de wereldprimeur, waar als eerste in heel Nederland de grofzandbarrière werd toegepast.


Grofzandbarrière


Om een grofzandbarrière te maken wordt een sleuf van grof zand onder aan de teen van de dijk ingebracht. Het grove zand werkt als een filter dat het water doorlaat en zandkorrels tegenhoudt. Dit voorkomt piping. Een rode zandlaag van 15 cm komt bovenop de grofzandbarrière, zodat de grofzandbarrière kan worden getraceerd en de hoogwaterveiligheid eenvoudig en doeltreffend kan worden gemonitord.

Het is voor het eerst dat deze techniek wordt gebruikt in een dijkversterkingsproject. Een grofzandbarrière is een doorontwikkeling van verticaal zanddicht geotextiel, dat al op diverse locaties wordt toegepast.

Een grofzandbarrière is sneller, goedkoper en milieuvriendelijker dan andere methodes. Een extra berm naast de dijk kost ruimte. Een stalen damwand in de dijk is duurder dan de grofzandbarrière en minder duurzaam.